Łączenie z małżonkiem dla migrantów zarobkowych: dowód znajomości języka, wiza i zmiana tytułu w LEA
Strona tematyczna „Łączenie rodzin dla migrantów zarobkowych w Berlinie” wyjaśnia już ramy prawne łączenia z małżonkiem i dziećmi dla posiadaczy Chancenkarte, Blaue Karte EU, tytułów z § 18a/18b i karty ICT. Ta strona idzie o krok dalej konkretnie w sprawie łączenia z małżonkiem (Ehegattennachzug): jakie faktycznie istnieją wszystkie siedem ustawowych wyjątków od dowodu znajomości języka na poziomie A1 – nie tylko dwa wyjątki dla specjalistów, które omawia już tamta strona? Jak w praktyce wygląda dowód znajomości języka, którzy organizatorzy egzaminów są uznawani i ile to kosztuje? I jak długo naprawdę trwa procedura wizowa oraz co dzieje się po wjeździe w Landesamt für Einwanderung (LEA, Krajowy Urząd ds. Imigracji) w Berlinie?
W skrócie: Twój małżonek lub Twoja małżonka musi przed wjazdem z reguły wykazać podstawową znajomość języka niemieckiego (A1), chyba że ma zastosowanie jeden z siedmiu ustawowych wyjątków. Dowodem jest uznany egzamin (np. Goethe-Institut, telc, ÖSD). Następująca po nim procedura wizowa w przedstawicielstwie zagranicznym może trwać bardzo różnie w zależności od placówki. Po wjeździe do Berlina następuje zamiana wizy na zezwolenie na pobyt (Aufenthaltserlaubnis) w LEA.
- Sprawdzić, czy ma zastosowanie jeden z siedmiu wyjątków od dowodu A1Zanim rozpoczniesz kurs językowy, sprawdź, czy ma zastosowanie jeden z siedmiu wyjątków z § 30 Abs. 1 Satz 3 AufenthG (pełna lista w części specjalistycznej) – np. choroba/niepełnosprawność, wyraźnie niewielka potrzeba integracji, obywatelstwo państwa zwolnionego z obowiązku wizowego, status specjalisty małżonka mieszkającego w Berlinie lub szczególna nieracjonalność wymogu w indywidualnym przypadku. Dwa z tych wyjątków (specjaliści, niedawno wydane zezwolenie na osiedlenie się) są wyjaśnione także na stronie tematycznej o łączeniu rodzin specjalistów.
- Bez wyjątku: zarezerwować kurs i egzamin A1 w kraju pochodzeniaUznawane są certyfikaty oparte na standaryzowanym egzaminie językowym według standardów Association of Language Testers in Europe (ALTE) – według Auswärtiges Amt (Federalnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych) należą do nich m.in. Goethe-Institut, telc, ÖSD, ECL i Deutsches Sprachdiplom der Kultusministerkonferenz (DSD). Licz się z około 80 do 200 jednostkami lekcyjnymi do osiągnięcia poziomu A1; koszty kursu różnią się znacznie w zależności od miejsca (w przybliżeniu od 120 do 750 euro), opłata za egzamin wynosi zwykle od 70 do 120 euro.
- Złożyć wniosek wizowy we właściwym przedstawicielstwie zagranicznymWniosek składa się online przez Auslandsportal Auswärtiges Amt. Potrzebne są m.in. dwa biometryczne zdjęcia paszportowe, ważny paszport, akt małżeństwa, aktualne zaświadczenie o miejscu zamieszkania, kopia dokumentu tożsamości osoby referencyjnej w Niemczech oraz dowód znajomości języka A1 (o ile nie ma zastosowania wyjątek). Opłata wizowa wynosi 75 euro dla dorosłych lub 37,50 euro dla dzieci; dla małżonków obywateli Niemiec wiza jest bezpłatna.
- Liczyć się z czasem oczekiwania i rozpatrywaniaCzas trwania zależy w dużym stopniu od właściwego przedstawicielstwa zagranicznego: sam czas oczekiwania na termin wizyty wynosił według odpowiedzi udzielonej Bundestagowi od około dwóch tygodni (New Delhi) do ponad 52 tygodni (m.in. Addis Abeba, Bejrut, Dhaka, Erbil, Islamabad, Lagos, Rabat, Tunis). Do tego dochodzi czas rozpatrywania przez właściwy w Niemczech urząd ds. cudzoziemców, który według kilku źródeł wynosi z reguły co najmniej około trzech miesięcy, ponieważ urząd ten musi zostać włączony do procedury, zanim przedstawicielstwo zagraniczne będzie mogło podjąć ostateczną decyzję.
- Po wjeździe: złożyć wniosek o zezwolenie na pobyt w LEA BerlinPo wjeździe na podstawie wizy składasz online przez service.berlin.de wniosek o „Aufenthaltserlaubnis für den ausländischen Ehegatten eines Ausländers” (zezwolenie na pobyt dla zagranicznego małżonka cudzoziemca) (lub odpowiedni wariant dla małżonków obywateli Niemiec). LEA sprawdza dokumenty, w razie potrzeby wzywa do uzupełnienia i zaprasza Ciebie oraz Twojego małżonka lub Twoją małżonkę na wspólny termin. Opłata wynosi od 56 do 100 euro (pierwsze wydanie, zależnie od formy tytułu), a wydanie elektronicznego tytułu pobytowego trwa potem co najmniej około czterech tygodni.
- Wszystkie siedem wyjątków od dowodu znajomości języka A1 (w tym Nr. 5 i Nr. 7, dotyczące tytułów dla specjalistów) udokumentowano tu zgodnie z brzmieniem ustawy (zob. część specjalistyczna).
- Co do czasu rozpatrywania istnieją konkretne liczby, jednak z bardzo dużym rozrzutem i z różnych rodzajów źródeł: odpowiedź udzielona Bundestagowi (komunikat z 30.09.2024) podaje czas oczekiwania na termin wizyty od 2 tygodni do ponad 52 tygodni, w zależności od przedstawicielstwa zagranicznego, i uzasadnia długie czasy w niektórych przypadkach ustawowym kontyngentem 1.000 wiz krajowych miesięcznie na całym świecie (§ 36a AufenthG). Strona przedstawicielstwa zagranicznego (ambasada w Prisztinie, stan na 30.06.2026) podaje natomiast dla samego rozpatrywania „z reguły do trzech miesięcy, w niektórych przypadkach także znacznie dłużej”. Obie informacje dotyczą różnych etapów procedury (czas oczekiwania na termin vs. czas rozpatrywania) i są tu celowo podane obok siebie, zamiast wygładzać je do jednej liczby. Informacja z Bundestagu pochodzi ponadto z 2024 roku i od tego czasu mogła się zmienić.
- Lista uznawanych organizatorów egzaminów językowych (Goethe-Institut, telc, ÖSD, ECL, DSD) pochodzi z katalogu pytań Auswärtiges Amt; TestDaF również został tam wymieniony, ale według tego źródła sprawdza dopiero od poziomu B2 i dlatego nie ma znaczenia dla dowodu A1 przy łączeniu z małżonkiem.
- W sprawie konkretnych kosztów i czasu trwania kursów A1 dostępne są tylko przybliżone, nieurzędowe przedziały (koszty kursu ok. 120–750 euro, opłata egzaminacyjna ok. 70–120 euro, 80–200 jednostek lekcyjnych) – rzeczywiste koszty zależą w dużym stopniu od danego kraju i lokalnego organizatora i nie zostały szczegółowo sprawdzone dla konkretnego kraju ani konkretnej siedziby Goethe-Institut.
- W zakresie praktyki LEA opisuje ją strona service.berlin.de dotycząca konkretnej usługi „Aufenthaltserlaubnis für den ausländischen Ehegatten eines Ausländers”. Strona ta opisuje procedurę wniosku online z następującym zaproszeniem na wspólny termin, ale nie podaje stałego terminu rozpatrzenia między wnioskiem a terminem wizyty – tylko czas wydania tytułu po nim (co najmniej około czterech tygodni).
- Ta strona dotyczy wyłącznie łączenia z małżonkiem w przypadku migrantów zarobkowych. Łączenie rodzin z osobami uprawnionymi do azylu, uznanymi uchodźcami lub osobami objętymi ochroną uzupełniającą podlega strukturalnie innym zasadom (m.in. inne terminy i częściowo inne ułatwienia w zakresie dowodu znajomości języka) – nie jest to tu pogłębiane, zob. odrębna strona o łączeniu rodzin w przypadku osób potrzebujących ochrony.
Pogłębienie tematu · Podstawy prawne, dane i praktyka – dla doradców i specjalistów
Pełna lista wyjątków od dowodu znajomości języka A1 (§ 30 Abs. 1 Satz 3 AufenthG)
Zgodnie z § 30 Abs. 1 Satz 1 AufenthG dołączający małżonek lub dołączająca małżonka musi przed wjazdem umieć porozumiewać się przynajmniej w prosty sposób w języku niemieckim (poziom A1 według § 2 Abs. 9 AufenthG). § 30 Abs. 1 Satz 3 AufenthG przewiduje w tym zakresie siedem wyjątków:
1. Małżonek lub małżonka posiada tytuł pobytowy według § 23 Abs. 4 lub § 25 Abs. 1 lub 2 AufenthG (określone tytuły ochronne i przyjęcia), a małżeństwo istniało już w chwili, gdy ta osoba przeniosła centrum swojego życia do Niemiec.
2. Dołączający małżonek lub dołączająca małżonka z powodu choroby lub niepełnosprawności fizycznej, umysłowej lub psychicznej nie jest w stanie wykazać podstawowej znajomości języka niemieckiego.
3. U dołączającego małżonka lub małżonki występuje wyraźnie niewielka potrzeba integracji w rozumieniu rozporządzenia wydanego na podstawie § 43 Abs. 4 AufenthG.
4. Małżonek lub małżonka mieszkający w Niemczech może ze względu na swoje obywatelstwo wjechać na terytorium federalne i tam przebywać bez wizy także w celu pobytu, który nie jest pobytem krótkoterminowym.
5. Małżonek lub małżonka mieszkający w Niemczech posiada Blaue Karte EU, kartę ICT, kartę mobilnego ICT lub tytuł pobytowy według §§ 18a, 18b, 18c Abs. 3 AufenthG w celu zatrudnienia jako kadra kierownicza wyższego szczebla, menedżer, naukowiec lub podobnie (omówione już szczegółowo na „Łączenie rodzin dla migrantów zarobkowych w Berlinie”).
6. Dołączający małżonek lub dołączająca małżonka ze względu na szczególne okoliczności indywidualnego przypadku nie ma możliwości lub nie można od niego/niej racjonalnie oczekiwać, aby przed wjazdem starał(a) się o zdobycie podstawowej znajomości języka niemieckiego.
7. Małżonek lub małżonka mieszkający w Niemczech bezpośrednio przed wydaniem zezwolenia na osiedlenie się (Niederlassungserlaubnis) posiadał(a) Blaue Karte EU lub tytuł pobytowy według §§ 18a, 18b, 18d, 19c Abs. 1 AufenthG (omówione już szczegółowo na „Łączenie rodzin dla migrantów zarobkowych w Berlinie”).
Praktyczny mechanizm dowodu znajomości języka A1
Jako dowód uznawane są według Auswärtiges Amt certyfikaty oparte na standaryzowanym egzaminie językowym według standardów Association of Language Testers in Europe (ALTE) – konkretnie wymienione są Goethe-Zertifikat A1 (Goethe-Institut), telc Deutsch A1, Österreichisches Sprachdiplom (ÖSD), ECL oraz Deutsches Sprachdiplom der Kultusministerkonferenz (DSD; TestDaF także jest wymieniony, ale sprawdza dopiero od B2 i nie ma zastosowania dla A1). Egzamin odbywa się zwykle w Goethe-Institut, w szkole partnerskiej telc lub ÖSD w kraju zamieszkania; certyfikat w chwili przedłożenia nie powinien być starszy niż rok. Do osiągnięcia poziomu A1 zakłada się, w zależności od wcześniejszej wiedzy, około 80 do 200 jednostek lekcyjnych; koszty kursu wynoszą w przybliżeniu od 120 do 750 euro (w zależności od miejsca, najdrożej m.in. w Rio de Janeiro, Toronto, Nowym Jorku, Tokio, Rzymie i Paryżu), opłaty egzaminacyjne zwykle od 70 do 120 euro. Liczby te są ogólnymi wartościami orientacyjnymi i nie zostały sprawdzone osobno dla konkretnego kraju.
Procedura wizowa w przedstawicielstwie zagranicznym: dokumenty i czas trwania
Wniosek składa się online przez Auslandsportal Auswärtiges Amt. Regularnie wymagane są dwa aktualne biometryczne zdjęcia paszportowe, ważny paszport, akt urodzenia i akt małżeństwa, aktualne zaświadczenie o miejscu zamieszkania, kopia paszportu lub dowodu osobistego osoby referencyjnej w Niemczech, dowód znajomości języka A1 (o ile nie ma zastosowania wyjątek) oraz – w przypadku wcześniejszych małżeństw – wyroki rozwodowe lub akty zgonu. Opłata wizowa wynosi 75 euro dla dorosłych i 37,50 euro dla dzieci; dla małżonków obywateli Niemiec wiza jest bezpłatna. Czas trwania: odpowiedź rządu federalnego (komunikat z 30.09.2024) określa sam czas oczekiwania na termin wizyty, w zależności od przedstawicielstwa zagranicznego, na około dwa tygodnie (New Delhi) do ponad 52 tygodni (m.in. Addis Abeba, Bejrut, Dhaka, Erbil, Islamabad, Lagos, Rabat, Tunis); jako przyczynę wskazuje się m.in. ustawowy kontyngent 1.000 wiz krajowych miesięcznie na całym świecie dla określonych grup przypadków według § 36a AufenthG. Niezależnie od tego czasu oczekiwania na termin strona przedstawicielstwa zagranicznego (ambasada w Prisztinie, stan na 30.06.2026) podaje dla samego rozpatrywania „z reguły do trzech miesięcy, w niektórych przypadkach także znacznie dłużej”; przy wydanej już wcześniej zgodzie (Vorabzustimmung) niemieckiego urzędu ds. cudzoziemców może się to skrócić do kilku tygodni.
Praktyka berlińska: zmiana tytułu w LEA po wjeździe
Po wjeździe na podstawie wizy składasz wniosek o zezwolenie na pobyt online przez service.berlin.de – konkretnie przez usługę „Aufenthaltserlaubnis für den ausländischen Ehegatten eines Ausländers” (lub odrębny wariant dla małżonków obywateli Niemiec). Wymagane są m.in. ważny tytuł pobytowy małżonka lub małżonki mieszkającego w Niemczech, zapewnione środki utrzymania, wystarczająca powierzchnia mieszkalna, ważne w Niemczech ubezpieczenie zdrowotne oraz wspólne główne miejsce zamieszkania w Berlinie. Po złożeniu wniosku LEA sprawdza dokumenty, w razie potrzeby wzywa do uzupełnienia i zaprasza oboje małżonków na wspólny termin, na który należy przynieść wszystkie dokumenty wymienione w zaproszeniu. Opłata wynosi od 56 euro (tytuł w formie naklejki) do 100 euro (elektroniczny tytuł pobytowy eAT) za pierwsze wydanie lub od 49 do 93 euro za przedłużenie, z obniżonymi stawkami dla obywateli Turcji poniżej 24 roku życia i zwolnieniem z opłat przy pobieraniu świadczeń socjalnych. Po terminie wydanie eAT trwa co najmniej około czterech tygodni. Według strony Service-Berlin nie ma już odrębnego systemu rezerwacji online dla pierwszych terminów; terminy są przydzielane po sprawdzeniu wniosku online bezpośrednio przez LEA lub przez formularz kontaktowy w przypadkach bez opcji online lub w sprawach pilnych.
Rozgraniczenie od łączenia rodzin przy statusie ochronnym
Ta strona dotyczy wyłącznie łączenia z małżonkiem w przypadku osób z tytułem pobytowym w celu migracji zarobkowej. Do łączenia rodzin z osobami uprawnionymi do azylu, uznanymi uchodźcami lub osobami objętymi ochroną uzupełniającą mają zastosowanie strukturalnie inne zasady z własnymi terminami i częściowo dalej idącymi ułatwieniami; nie są one tu omawiane i są przedmiotem działu berlin-flucht.
Frage zu Ihrer Situation, die diese Seite nicht beantwortet? Schreiben Sie uns eine E-Mail – wir melden uns persönlich zurück. Das ist ein Testangebot ohne Anspruch auf Rechtsberatung im Einzelfall.