Ortaklık hukuku: Türk vatandaşlarına sağladıkları
Türk vatandaşları, 1963 tarihli AET–Türkiye Ortaklık Anlaşması (Ankara Anlaşması), 1970 tarihli Katma Protokol ve Ortaklık Konseyi'nin 1/80 sayılı Kararı (ARB 1/80) nedeniyle Alman oturum hukukunda özel bir konuma sahiptir. Bu sayfa genel kuralları anlatır. Bunların sizin için geçerli olup olmadığı tam geçmişinize bağlıdır ve ancak bireysel danışmanlıkta değerlendirilebilir.
Vizenin yerini tutmaz. Avrupa Birliği Adalet Divanı Demirkan kararında (C-221/13, 2013), hizmet almak için (örneğin turist olarak) seyahat eden Türk vatandaşlarının vizesiz giriş için ortaklık hukukuna dayanamayacağına karar verdi. Öğrenim, çalışma veya aile birleşimi için ulusal vize gerekir.
Çalışmadan doğan haklar (ARB 1/80 madde 6)
Bir AB ülkesinin düzenli işgücü piyasasına dahil olan Türk işçi, haklarını adım adım kazanır:
| Yasal çalışma süresi | Hak |
|---|---|
| 1 yıl | İş varsa, aynı işverende çalışma izninin uzatılması |
| 3 yıl | Aynı meslekte başka bir işverene geçiş (AB işçilerinin önceliği saklı kalmak üzere) |
| 4 yıl | Her türlü ücretli işe serbest erişim |
Bu haklar ancak Almanya'da yasal olarak çalıştıktan sonra doğar. İlk giriş için bir hak vermez.
Aile bireylerinin hakları (ARB 1/80 madde 7)
- Bir Türk işçinin yanına gelmesine izin verilen aile bireyleri, 3 yıllık yasal ikametten sonra işgücü piyasasına (öncelik saklı kalmak üzere), 5 yıldan sonra ise serbestçe erişir.
- Almanya'da meslek eğitimini tamamlayan çocuklar, ebeveynlerden biri en az 3 yıl yasal olarak çalışmışsa orada iş kabul edebilir.
Standstill (geriye gitmeme) hükümleri
ARB 1/80 madde 13 (işçiler ve aileleri) ile Katma Protokol madde 41 fıkra 1 (serbest meslek sahipleri ve hizmet sunanlar), AB devletlerinin bu kurallar yürürlüğe girdikten sonra yeni kısıtlamalar getirmesini yasaklar. Divan Dogan kararında (C-138/13, 2014), Almanya'nın eşlerden Almanca bilgisi istemesinin, Türk bir serbest meslek sahibinin eşi bakımından standstill hükmünü ihlal ettiğine hükmetti. Alman hukuku (AufenthG § 30 fıkra 1) eşlerden hâlâ basit düzeyde Almanca (A1) ister, ancak somut olayda imkânsız veya katlanılamaz olduğu durumlar dahil istisnalar sayar. Belirli bir aile için hangi istisnanın uygun olduğu bireysel danışmanlık konusudur. Serbest meslek sahipleri ve hizmet sunanlar için içtihat daha karmaşıktır (örneğin Soysal, C-228/06).
Berlin'de uygulamada ne anlama gelir
- Kanıt olarak oturum izni. Ortaklık anlaşmasından doğan oturum hakkı olan kişinin oturum iznine (Aufenthaltstitel) ihtiyacı yoktur; ancak süresiz oturum veya AB uzun süreli ikamet izni yoksa, bu hakkı başvuru üzerine verilen bir oturum izniyle kanıtlamak zorundadır (AufenthG § 4 fıkra 2).
- Daha düşük ücretler. Ortaklık hukukundan yararlananlar için birçok oturum izni, Alman kimlik kartından daha pahalı değildir (AufenthV § 52a). Berlin LEA Türk vatandaşlarından 46 €, gençlerden 27,60 € alır. Bazı işlemler ücretsizdir (§ 52a fıkra 3), bazıları 8 € tutar (§ 52a fıkra 2). Yaş sınırı kimlik kartı kuralına göredir (24 yaş altı); LEA sayfası 25 yaş altı diyor.
- Sınır dışı edilmeye karşı koruma.
LEA bir izni reddederse veya kalışınızı sona erdirmeyi planlıyorsa, erkenden danışmanlık alın; örneğin Berlin-Brandenburg Türk Birliği'nden (Türkischer Bund in Berlin-Brandenburg) veya yabancılar hukuku alanında çalışan bir avukattan. Bkz. Zaten Berlin'de misiniz?
Bu sayfada yanıtını bulamadığınız bir sorunuz mu var? Bize yazın. Yalnızca ücretsiz yönlendirme; bireysel durumlar için hukuki danışmanlık yoktur.